Tongeren-Borgloon in 1879-1884: de schoolstrijd door rijksarchivaris R. Nijssen.

In de negentiende eeuw werd het scholenlandschap wettelijk geregeld door de schoolwet van 1842. In de meeste dorpen bestonden in 1879 gemeentelijke scholen en hier en daar was er nog een private schoolmeester actief.De schoolwet van 1879, die het godsdienstonderricht van het programma van de gemeenteschool haalde, zette de Belgische bisschoppen er toe aan hun pastoors opdracht te geven in hun parochies een alternatief te voorzien voor de officiële scholen. Onverwacht had de scholenactie van de Belgische kerk veel succes. In Limburg rezen de katholieke vrije lagere scholen als paddenstoelen uit de grond. Hier ligt de oorsprong van het huidige lagere-scholenlandschap, met gemengde vrije scholen in de meeste dorpen.Statistieken tonen dat veel gemeentescholen in 1884, toen de schoolwet van 1879 afgeschaft werd, verdwenen en dat zij vervangen werden door vrije katholieke scholen. Elders bleef de gemeentelijke jongensschool bestaan, en werd het onderwijs voor meisjes overgenomen door vrije zusterscholen. Achter die statistieken vond een harde strijd plaats met veel persoonlijke drama's.

De Rijksarchivaris vertelt ons over die boeiende jaren in de geschiedenis van de dorpen van Tongeren-Borgloon. Samen bekijken we de bedoeling van de schoolwet van 1879, de sociale context waarin zij uitgevoerd werd, de reacties van de mensen in onze dorpen en de factoren die haar - vanuit liberaal standpunt - deden mislukken.