Literaire klassiekers: maandelijkse ontmoetingen met grote boeken

Grote boeken overstijgen hun eigen taal en tijd. In deze eerste editie van 'Literaire klassiekers' verkennen we literaire meesterwerken uit verschillende taalgebieden en verschillende periodes (18de tot 21ste eeuw) die het literaire landschap blijvend hebben gevormd. We starten dan ook met Die Leiden des jungen Werthers van Johann Wolfgang Goethe, die als eerste over het begrip 'wereldliteratuur' sprak.

Samen met specialisten uit het vakgebied lezen we deze romans in hun context en in het licht van vandaag. Waarom werden deze boeken wereldliteratuur? Hoe verbeelden zij hun tijd? En waarom blijven ze ons raken? Thema's als tragische liefde, ambitie en escapisme zijn immers minstens even oud als actueel.

Je bent niet verplicht om de romans gelezen te hebben, maar enige notie van de werken is aangeraden om actief deel te nemen aan de sessies.

In deze reeks:

• (her)ontdek je literaire klassiekers uit de (Europese) literatuur
• bieden vijf experten inzicht in de historische, culturele en literaire context van invloedrijke klassiekers uit verschillende taalgebieden,
• tonen we hoe literatuur meebeweegt met geopolitieke, maatschappelijke en culturele verschuivingen,
• moedigen we je aan om klassiekers (opnieuw) ter hand te nemen met nieuwe inzichten en vragen.

Kortom: deze lezingenreeks wil wereldliteratuur toegankelijk maken voor een breed publiek van geïnteresseerde lezers en tegelijk academische diepgang bieden.

Op de boekenbeurs van Leipzig in de herfst van 1774 werd een boekje voorgesteld dat als een bom insloeg in het Europese cultuurlandschap. Die Leiden des jungen Werthers was de titel van een korte roman die het verhaal vertelt van de wanhopige en tragische verliefdheid van een jonge advocaat, Werther — zijn voornaam wordt niet genoemd.
De jonge advocaat die de roman schreef, Johann Wolfgang Goethe, werd in één klap beroemd. Wilde verhalen over zowel de auteur als zijn fictieve held bleven Goethe tot het einde van zijn leven achtervolgen. Maar interessanter dan deze anekdotes is de vraag waarom de roman zo’n enorme impact had. Tragische liefde was immers zo oud als de mensheid. Wat maakte dit verhaal — toen én nu — zo ongehoord en tegelijk zo herkenbaar?

Anke Gilleir is gewoon hoogleraar moderne Duitse literatuur en gender studies aan de KU Leuven.

Jullie denken vast allemaal te weten wie Robinson Crusoe is en waarover het boek gaat waarvan hij de hoofdpersoon is? Mis! Personage en boek Robinson Crusoe gaan over veel meer dan wat de versie waarmee je waarschijnlijk met hen kennis maakte je wil doen geloven. Daniel Defoe schreef niet enkel een klassieker, ook gaf hij schitterend gestalte aan de wereld van zijn eigen tijd, waar die vandaan kwam, en waar die naartoe ging. Samen met Robinson gaan we op avontuur in de wereld - geopolitiek, geo-economisch, en geocultureel.

Theo D'haen studeerde in België, Frankrijk en de Verenigde Staten, waar hij ook promoveerde. Hij was hoogleraar aan de universiteiten van Utrecht, Leiden en Leuven, en doceerde als gasthoogleraar aan de universiteit van Wenen, de Sorbonne, Harvard en meerdere universiteiten in China.

Honoré de Balzacs Le Père Goriot (1835) behoort tot de absolute klassiekers van de wereldliteratuur, talloze keren verfilmd en in vele talen vertaald. Waarom blijven critici en schrijvers, van Dostojewski tot Stefan Zweig, terugkeren naar het wedervaren van de bewoners van een groezelig Parijs pension?

In deze lezing duiken we in de fascinerende ontstaansgeschiedenis van Le Père Goriot en de ambitieuze machine erachter: Balzacs monumentale Comédie humaine, een wereld vol terugkerende personages, morele ambiguïteit en scherpe observaties van het moderne leven. We onderzoeken hoe Balzac de roman een nieuw statuut gaf, hoe hij Parijs opvoerde als laboratorium van het kapitalisme en waarom de personages Goriot, Rastignac en Vautrin archetypes zijn geworden die we vandaag nog steeds herkennen. Want achter dit negentiende-eeuws verhaal schuilt een actuele roman over ambitie, sociale mobiliteit en de prijs die we betalen voor succes.

Charlotte van Hooijdonk is postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de KU Leuven. Zij is gespecialiseerd in de Belgische en Franse literatuur uit de negentiende eeuw. In 2024 behaalde zij haar doctoraat met een proefschrift over Belgische literaire tijdschriften en in haar huidige project onderzoekt ze de rol van maatschappijen en academies in de Belgische 19e-eeuwse literatuur.