Lezing: Vrijheid van woord en censuur in Rusland

Prof. E. Waegemans zou graag hebben geschreven dat met het einde van de Sovjet-Unie ook aan censuur, verbanning en opsluiting van kritische geesten is gekomen. Maar na een korte periode van relatieve vrijheid is de schroef weer stevig aangedraaid door Poetin. De negentiende-eeuwse triade van alleenheerschappij, orthodoxie en staat en zijn leider als belichaming van de volkswil is weer heilig. Wie daar in woord/beeld of tekst kritiek op heeft, moet verdwijnen. In het beste geval naar het buitenland en anders na een schijnproces in een strafkamp. Emmanuel Waegemans, die ooit zelf manuscripten de Sovjet-Unie uit smokkelde, schetst hoe de samizdat ontstond, hoe de censuur tussen 1700 en 2000 te werk ging en hoe het circuit groeide en bloeide, ondanks zware repressie. De samizdat was een spiegel van zijn tijd. Al wat de overheid verboden had, kwam aan bod. Emmanuel Waegemans is emeritus hoogleraar Slavistiek aan de KU Leuven waar hij Russische literatuur en cultuurgeschiedenis doceerde.