Historische vrouwen II: duik in de levens van 5 historische vrouwen

In deze tweede editie van de lezingenreeks Historische vrouwen besteden we opnieuw aandacht aan invloedrijke vrouwen, vrijgevochten karakters en onvertelde verhalen. Elke spreker werpt een nieuw licht op een oud verhaal en biedt zo een verfrissende kijk op leven en werken als vrouw in de verre of recente geschiedenis.

Prof. Johan Verberckmoes

Elizabeth I van Engeland (1533-1603) zat 45 jaar op de troon en regeerde met effectieve politieke macht, in tegenstelling tot haar beroemde naamgenote Elizabeth II (1926-2022). De terechtstelling op haar bevel van haar nicht Mary Stuart in 1587 is berucht, haar afwijzing van elk huwelijk beroemd.

Prof. Johan Verberckmoes onthult achter het luxe-imago van Elizabeth een vorstin die dankzij haar soft power op gelijke voet stond met de mannelijke koningen van Spanje en Frankrijk. Ze was een intelligente politica die het lef had haar eigen koers te varen in tijden van grote religieuze spanningen, zowel in Engeland als internationaal, en dat met meer standvastigheid dan haar vader Hendrik VIII. Elizabeth vond dat zij – hoewel ze een vrouw was - het politieke lichaam van de staat vertegenwoordigde en dus rechtspraak en koninklijke macht in zich droeg. Naar die overtuiging handelde ze ook. In deze lezing volgen we de ups en downs van haar levensparcours in het Engeland van Shakespeare.

Prof. Katlijne Van der Stighelen

In het kader van het programma Antwerpen Barok 2018 was in het MAS een tentoonstelling te zien van het werk van de onbekende kunstenaar Michaelina Wautier (1614-1689). Sindsdien staat ze internationaal in de kijker. Wautier werd geboren in Mons, maar bouwde haar loopbaan uit in Brussel waar ze rond 1650 actief was. Van haar hand zijn een vijfendertigtal schilderijen bewaard. Het gaat om religieuze en mythologische taferelen, portretten, genretaferelen en bloemguirlandes. Haar oeuvre is opmerkelijk door de uitdagende thematiek, de superieure picturale techniek en het grote formaat. Haar schilderijen worden toegelicht en er wordt een poging gedaan om het fenomeen van de erudiete en ambitieuze kunstenares in zijn juiste context te plaatsen. Tenslotte wordt het profiel van Michaelina vergeleken met dat van andere artistieke vrouwen die door strategische zelfpromotie eveneens aan de gangbare uitsluitingsmechanismen wisten te ontsnappen.

De prijzen van schilderijen van de hand van Wautier stijgen exponentieel omdat ze steeds bekender en beroemder wordt. Op 29 september 2025 opende in het Kunsthistorisches Museum in Wenen een tentoonstelling over haar die in het voorjaar van 2026 te zien zal zijn in de Royal Academy in Londen. De naam van Michaelina Wautier staat - eindelijk - voorgoed gebeiteld in de canon van de Westerse kunstgeschiedenis.

Els Flour

Miet Smet (1943-2024) en Paula D’Hondt (1926-2022) vonden allebei hun weg in de politiek toen de aanwezigheid van vrouwen in het parlement, laat staan in de regering, verre van evident was. Ze deelden hun passie voor maatschappijverandering en elk op hun terrein - de positie van vrouwen, de positie van migranten in de samenleving - zetten ze zich in voor een op emancipatie gericht overheidsbeleid, in dialoog met het middenveld. Ze waren van verschillende generaties, maar hun carrière in de nationale politiek, bij de CVP, liep parallel. In deze lezing ligt de focus op Miet Smet als baanbreker van een beleid voor ‘gelijke kansen van vrouwen en mannen’ in België, en kijken we daarnaast naar Paula D’Hondt en hoe zij vorm gaf aan haar rol als Koninklijk Commissaris voor het Migrantenbeleid.

Prof. Tom Verschaffel

Sarah Bernhardt (1844-1923) was de bekendste actrice van de negentiende eeuw. De belangrijkste theaterauteurs van haar tijd schreven grote rollen voor, waarin zij kon schitteren, en ze toerde in het buitenland, tot in de Verenigde Staten en Zuid-Amerika toe. Daarnaast was Bernhardt ook ondernemer (ze had een eigen theater), schilder, beeldhouwer en schrijver. Bovenal was ze een beroemdheid, een superster, met een excentrieke levenswandel, uitgesproken, geëngageerd en ongegeneerd. Haar motto was Quand même. ‘La Divine’ was ongemeen populair en geliefd. Toen de begrafenisstoet door Parijs trok, van haar huis naar het naar haar genoemde theater, was de mensenzee enorm.