Constant Permeke. De Engelse jaren (1914-1919)

Van oktober 1914 tot april 1919 verbleef Constant Permeke in Groot-Brittannië. Zijn contacten met de kunstwereld waren minimaal en verliepen vooral via brieven. Vier keer verhuisde hij, telkens naar kleine afgelegen dorpjes. Het weerhield hem niet om gedreven te experimenteren en te blijven zoeken naar vernieuwing. Hij schilderde meestal op groot formaat met olieverf op doek, de verf dik en ruw uitgestreken met borstel en paletmes. Het kleurenpalet is bijzonder intens. Samen met de ruwe toets en de ongewone kadrering geeft het de schilderijen een heel apart karakter. In die jaren van isolement ontstonden de kiemen voor een heel persoonlijk artistiek traject, geïnspireerd door het modernisme en het humanisme. 
De tentoonstelling wil een overzicht brengen van de artistieke evolutie die Permeke doorliep tijdens die vijf cruciale jaren in zijn jonge leven als kunstenaar. Het toont ook werk van landgenoten die tevens in Engeland verbleven tijdens de Eerste Wereldoorlog. 
Permekes artistieke parcours ontwikkelde zich veelbelovend. Maar de oorlog gooide roet in het eten. In juli 1914 ging België over tot een algemene mobilisatie. Constant Permeke werd opgeroepen als soldaat en streed mee in de verdediging van de Antwerpse fortengordel in augustus. Hij raakte zwaargewond aan zijn been door een obusscherf. De oorlog was voorbij voor Permeke. Nog voor de val van Antwerpen op 9 oktober werden alle gewonde soldaten via Antwerpen naar Oostende overgebracht en vervolgens naar Engeland. Zijn hoogzwangere vrouw en zijn moeder reisden hem achterna.  
Met de steun van het Rode Kruis en andere Belgische vluchtelingen, waaronder vooral de schilder Jan De Clerck, kon het gezin Londen verlaten aan het einde van het jaar. Ze kregen een huisje toegewezen in een klein dorpje Stanton Saint-Bernard in Wiltshire, waar ze een jaar lang onderhouden werden door de dorpsbewoners. In 1916 trokken de Permekes verder naar het zuiden en vestigden zich in Chardstock, een conservatief dorpje van zo’n 110 inwoners gelegen in een heuvelachtig landschap op de grens van de graafschappen Devon, Dorset en Somerset.  Ze woonden in een kleine cottage met de naam ‘Dunsters’, die ze deelden met een ander Belgisch gezin uit Oostende. In de krant verscheen een advertentie ‘Flat to let – Cottage for nothing – Sidford’. Een hele fijne verrassing voor de Permekes die, met hun schamele inkomen, dadelijk bereid waren in een gratis huisje aan zee te gaan wonen. In de lente van 1917 was het zover. Met zijn vrouw, zijn moeder en zijn twee kinderen verhuisde Permeke naar het dorp Sidford. Het weidse, heuvelachtige landschap inspireerde hem om grote formaten te gebruiken en de olieverf dik en ruw aan te brengen met borstel en paletmes. 
Permekes contacten met het artistieke leven beperkten zich grotendeels tot Belgische kunstenaars die ook ter plaatse waren, zoals Edgard Tytgat, Jan De Clerck, George Minne, Hippolyte Daeye, Léon de Smet en Gustave Van de Woestijne, hoewel ook dat beperkt was. Hij schreef brieven met Gustave de Smet en André De Ridder die beiden in Nederland verbleven. Ze hielden Permeke schriftelijk op de hoogte van de nieuwste evoluties binnen het kubisme en het Duitse expressionisme. Ook in het Britse kunstleven was Permeke amper betrokken. Misschien had hij de werken van Whistler, Constable of Turner in Londen gezien toen hij het ziekenhuis net had verlaten. Het zou kunnen dat Hippolyte Daeye en Jan De Clerck hem toen kort geïntroduceerd hadden in het Londense kunstleven. Maar na zijn verhuis naar het platteland viel deze omgeving volledig weg. Ook Gustave Van de Woestijne, Valerius De Saedeleer en George Minne vonden een verblijf ver buiten het drukke Londen, in Wales. 

Praktische gegevens 
Omvang tentoonstelling: 30 à 35 kunstwerken, waarvan 80% kunstwerken van Constant Permeke en 20% tijdgenoten.  
Data: 9 mei tot 15 november 2026 
Toegangsprijzen: 12 euro individueel, 10 euro groepstarief, 3 euro jongeren tot 26 jaar, gratis tot 12 jaar 
Publieksbemiddeling: zaaltekst, audiogids en bezoekersgids in NL, FR, ENG en DE. 
Catalogus bij de tentoonstelling in Nederlands, Engels en Frans.