Rubens doorgelicht. Triomf op wielen. Schets voor de Zegewagen van Kallo

Rubens doorgelicht. Triomf op wielen focust op Rubens ontwerp voor de Zegewagen van Kallo, een van de meest intrigerende olieverfschetsen van Rubens uit de verzameling van het Koninklijk Museum. De dossierpresentatie vertelt in welke historische context de schets is ontstaan. Kardinaal-infant Ferdinand versloeg in juni 1638, tijdens een van de grootste veldslagen uit de Tachtigjarige Oorlog, het leger van de Noordelijke Nederlanden bij Kallo, enkele kilometers ten noorden van Antwerpen. Enkele dagen later kreeg hij de Fransen op de knieën in Sint-Omaars. In de sfeer van euforie die in Antwerpen ontstond na deze overwinningen, bestelde de stadsmagistraat bij Peter Paul Rubens een ontwerp voor een triomfwagen. Deze praalwagen maakte deel uit van de Antwerpse Ommegang, een eeuwenoude feestelijke optocht die jaarlijks door het centrum van de stad trok.

Deze editie van Rubens doorgelicht geeft uitleg over de Antwerpse Ommegang en de traditie van allegorische triomfwagens. Hierbij komt de complexe iconografie van Rubens Zegewagen van Kallo komt aan bod. De figuren die deze triomfwagen bevolken worden geanalyseerd en geïdentificeerd, en in verband gebracht met gelijkaardige allegorische voorstellingen uit Rubens oeuvre. In de opstelling staat een collectie schaalmodellen of bozzetti van de Antwerpse Ommegangfiguren. Een audiovisuele presentatie met hoog resolutie-beeldmateriaal belicht talrijke details van Rubens schets en toont beelden uit verschillende Ommegangen door de eeuwen heen.

De Rubenscollectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen is een van de belangrijkste ter wereld en omvat 28 schilderijen, 1 tekening en 665 prenten. Sedert 2007 onderwerpt KMSKA alle werken van de barokmeester voor het eerst aan een grondig materieeltechnisch onderzoek. De Verloren Zoon en de Aanbidding door de koningen kwamen reeds aan bod. De analyses bieden inzicht in de schildertechniek en -stijl van Rubens en zijn ateliermedewerkers. Dit onderzoek geeft een nauwkeuriger beeld van het creatieve ontstaansproces en de datering van de schilderijen. Archiefstudie staaft de ontstaansgeschiedenis, de herkomst en het restauratieverleden van de schilderijen. Onderzoek van kunsthistorische literatuur levert informatie over de historische context, de iconografie en de beeldtraditie.

Als wetenschappelijke instelling van de Vlaamse overheid wil het KMSKA meer dan ooit de taak opnemen het Vlaamse erfgoed te bestuderen. De voorbije jaren is er vanuit de verschillende afdelingen van het Koninklijk Museum gewerkt aan een onderzoeksmethodiek, waarbij de traditionele kunsthistorische studie samengaat met een doorgedreven materiële analyse die gebruik maakt van de meest vooruitstrevende technieken. Voor de realisatie van dergelijk gespecialiseerd onderzoek werkt het KMSKA samen met documentatiecentra, universiteiten in binnen- en buitenland, instituten, hogescholen en andere musea.

De nieuwste editie van het Rubensbulletin op www.kmska.be geeft uitleg bij de recentste resultaten van het Rubensproject van het Museum voor Schone Kunsten. Naast bijdragen van Nico Van Hout (KMSKA) en Claire Betelu (Université Panthéon-Sorbonne de Paris) is ook het onderzoek van curator Ank Adriaans-van Schaik over de Zegewagen van Kallo ontsloten. Door middel van dit forum wil het Koninklijk Museum de uitbouw van een internationaal Rubensnetwerk stimuleren en consolideren.