Nieuwe Monumenten

In de 19de en 20ste eeuw werden straten en pleinen voorzien van tal van monumenten, ook in de stad Antwerpen. Die traditionele publieke monumenten hebben politieke, religieuze, historische en/of opvoedende functies, maar die functies staan in onze tijd ter discussie. Het Middelheimmuseum, verantwoordelijk voor het beheer van de kunst in de openbare ruimte in Antwerpen onder de noemer Beeld in de Stad, laat daarom in zijn zomertentoonstelling veertien kunstenaars nadenken over de relevantie van monumenten op de dag van vandaag. De veertien creëren in het openluchtmuseum zelf nieuw werk. Dat levert een spraakmakende confrontatie op van inzichten en standpunten. Heeft het traditionele monument in deze tijd bestaansrecht? Wat verwachten we van kunst in de openbare ruimte?

Erosie
Monumenten die sinds de 19de eeuw en tot op vandaag in de openbare ruimte worden opgericht, herinneren aan een gebeurtenis en/of brengen een waarschuwing. Ze betuigen eer aan een belangrijke persoon, drukken een gevoel van (nationale) trots uit, symboliseren gedeelde normen en waarden Kortom, ze doen een gooi naar de eeuwigheid, willen een breed publiek aanspreken en staan symbool voor afgesloten hoofdstukken in onze geschiedenis. Overal ter wereld worden nog dergelijke monumenten opgericht (en ook neergehaald, bijvoorbeeld na een machtswissel). En toch zijn hun functies in onze tijd ook geërodeerd.

Breukvlak?
Wat is nog de relevantie van het openbare monument in onze dagen? Hebben de traditionele politieke, religieuze en educatieve drijfveren plaatsgemaakt voor hoogstpersoonlijke interpretaties van de kunstenaar? Is er weer plaats voor ideologisch neutrale sculpturen en voor persoonlijke interpretaties van kunstenaars? Vandaag hebben die kunstenaars een grotere keuzevrijheid gekregen en tussen opdrachtgever en kunstenaar is er een nieuwe verhouding is gegroeid. Andere artistieke disciplines dienen zich aan, het begrip eeuwigheid ruimt baan voor tijdelijke interventies en voor work in progress, en er is toenemende aandacht voor de contexten. Voor geïsoleerde beelden is daarin vaak letterlijk en figuurlijk geen plaats meer.

Vragen
Het Middelheimmuseum, verantwoordelijk voor de werking van Beeld in de Stad, legde deze kwestie voor aan veertien kunstenaars. Zij maakten nieuw werk en gingen daarbij uit van drie vragen: voor wie of wat kan een kunstenaar vandaag de dag nog zinvol een monument creëren? Hoe verhoud je je als kunstenaar tot de opdrachtgever? En is, in een tijd die gekenmerkt wordt door fragmentering, complexiteit, tijdelijkheid en virtualiteit, zon honkvaste, eeuwige plek voor een monument nog relevant?

De veertien kunstenaars
Dit zijn de veertien geselecteerde kunstenaars, die allemaal vertrouwd zijn met de Belgische context en cultuur: Caroline Coolen, Johan Creten, Berlinde De Bruyckere, Jan De Cock, Nick Ervinck, Michel François, Kendell Geers, Wesley Meuris, Selçuk Mutlu, Johan Muyle, Nadia Naveau, Sven 't Jolle, Angel Vergara, Gert Verhoeven. Sommigen zetten zich af tegen de traditie van het monument, anderen werken verder met de bestaande beeldentaal. Sommigen hebben hun naam al gevestigd, anderen staa aan de start van hun carrière. Deze twee aspecten zorgen voor een interessante wisselwerking in de tentoonstelling.
(zie bijlage voor meer informatie)

Randprogrammatie
Naast een gratis tentoonstellingstekst voor individuele bezoekers worden er rondleidingen door museumgidsen voorzien voor volwassenen, jongeren en kinderen. De bestaande monumenten in het centrum van Antwerpen zullen ook in de kijker geplaatst worden door een grondige reiniging van het monument Brabo aan het stadhuis van Antwerpen en door een wandelroute langs de belangrijkste beelden in de openbare ruimte in centrum Antwerpen. In samenwerking met Antwerpen Boekenstad wordt een verrassend reeks kunsthistorische en literaire lezingen uitgewerkt (zie bijlage voor meer informatie).
Er wordt een publicatie voorzien met bijdragen van de kunstenaars.