De wereld andersom - Art brut uit de abcd collectie, Parijs

Deze zomer toont het Museum Dokter Guislain te Gent een uitgebreide selectie uit de wereldvermaarde verzameling art brut van Bruno Decharme (Collection abcd Parijs). Deze collectie bevat topwerken van grootmeesters binnen de art brut, zoals Adolf Wölfli (Zwitserland), Henri Darger (Verenigde Staten), Alexandr Lobanov (Rusland), Augustin Lesage (Frankrijk), Karl Junker (Duitsland) en Martin Ramirez (Mexico). De collectie is recent getoond op belangrijke tentoonstellingen in Japan, Tsjechië en natuurlijk Frankrijk. Het Museum Dr. Guislain is bijzonder verheugd deze uitzonderlijke collectie voor het eerst in ons land te kunnen tonen.

De term art brut werd in 1945 voor het eerst gebruikt door de Franse kunstenaar Jean Dubuffet. Hij verwees hiermee naar kunst die gecreëerd wordt door mensen in de marge van de samenleving die geen of weinig (kunst)opleiding genoten hebben. Zij scheppen uit een innerlijke noodzaak, hun werk staat los van traditie en is gekenmerkt door een bevreemdende, vaak zelf uitgevonden beeldtaal. Art brut is dus zoals de champagne brut, waaraan geen suiker is toegevoegd: pure kunst die niet door cultuur is beïnvloed.
De cineast Bruno Decharme definieert art brut in essentie als een breuk met de realiteit zoals ze door de gewone mens ervaren wordt. De art brut kunstenaar moet scheppen om te overleven, hij doet via kunst aan zelfconstructie en zelfreconstructie: kunst als overlevingsmechanisme. Voor de kunstenaars zelf heeft hun werk dan ook het statuut en de betekenis van een alternatieve imaginaire wereld die niet louter gelijkgesteld kan worden aan een fictionele creatie.

Decharme raakte in 1977, na een confrontatie met Dubuffets collectie, gefascineerd door art brut en begon vanaf de jaren 80 zelf te verzamelen. Naast werk uit de belangrijkste pionierscollecties van onder andere Dubuffet, Prinzhorn en Morgenthaler, heeft hij ook oog voor pril, nog ongekend talent dat een nieuwe dimensie kan geven aan het concept art brut. Zijn passie voor onontgonnen schatten drijft hem in zijn wereldwijde zoektocht. In 1999 stichtte hij de Franse non-profit organisatie art brut connaissance & diffusion, kortweg abcd. Deze organisatie wil internationaal onderzoek en studie rond en de verspreiding van art brut door middel van publicaties, tentoonstellingen en audiovisueel materiaal stimuleren.

Zijn opleiding als cineast gaf Decharme de gelegenheid zijn passie voor zijn collectie om te zetten in film. Op de tentoonstelling in het Museum Dr. Guislain wordt de documentaire Rouge Ciel. An Essay on Art Brut getoond. De film start met enkele algemene beschouwingen over art brut en legt uit wat precies de scheppers ervan onderscheidt van kunstenaars uit het officiële kunstcircuit. Het oeuvre van enkele kunstenaars wordt besproken en nader bekeken in relatie tot hun levensverhaal. Met deze documentaire slaagt Decharme erin een intrigerend portret te schilderen van enkele van de topkunstenaars uit zijn grandioze art brut verzameling.