De treurige wetenschap - Minima Moralia - Adorno's onverbiddelijke objectivering van het ongeluk

Blindheid en intentieloosheid richten hun woede op wat opvalt en geen bescherming geniet. Zoals de slachtoffers onderling verwisselbaar zijn naargelang de constellatie - zigeuners, homos, joden, protestanten, katholieken, islamieten, Amerikanen - zo kan ook elk van de slachtoffers de plaats innemen van de moordenaars en met dezelfde blinde lust doodslaan zodra het zich als norm machtig voelt.

Niets helpt behalve de onverbiddelijke diagnose van zichzelf en de anderen: een poging om bewust het onheil te ontwijken of zich toch minstens te onttrekken aan zijn fatale overmacht: die van de blindheid.

Alle meedoen is acceptatie. Wie niet meedoet riskeert dat hij zich beter voelt dan de anderen en zijn kritiek op de maatschappij misbruikt als de ideologie van zijn persoonlijk belang. De gedistantieerde blijft even verstrikt dan de actieve. Zijn distantie is een luxe die geproduceerd word door de actieve. Er bestaat geen uitweg uit de verschrikking.

Minima Moralia, met ondertitel reflecties uit het beschadigde leven, verscheen in 1951 en is een micrologisch meesterwerk. Misschien wel het scherpste filosofisch zakboekje uit de twintigste eeuw. Adornos aforismen zijn reflecties: incidentele notities waaraan iets sentimenteels kleeft, getuigenissen in onze verbeelding aan wie het machteloze individu iets nalaat opdat het niet volledig met ons in het niet verdwijnt.