| Uitgebreide infotekst |
Bij het begin van de 15de eeuw start Jan IV met de verbouwing van het magazijn tot een luxeus herenhuis. Zijn zoon Lodewijk laat in de loop van de 15de eeuw de zuidelijke vleugel bouwen, alsook de beroemde bidkapel waardoor het voormalig paleis verbonden wordt met de Onze-Lieve-Vrouwkerk.
Lodewijk is een man van aanzien. Voor de Bourgondische hertog Filips de Goede en zijn opvolger Karel de Stoute vervult hij diplomatieke en militaire opdrachten. In 1461 mag hij toetreden tot de Orde van het Gulden Vlies. In de hofhouding van Maria van Bourgondië is hij de eerste kamerheer. Wanneer Lodewijk in 1491 de kant van het opstandige Brugge kiest, valt hij in ongenade bij haar echtgenoot Maximiliaan van Oostenrijk. Een jaar later overlijdt hij. Lodewijk van Gruuthuse had grote interesse in schone kunsten. Hij was een verwoed verzamelaar van rijk versierde handschriften en kunstwerken. Zijn devies 'Plus est en vous' is in talrijke manuscripten aangebracht, alsook op meerdere plaatsen in en buiten zijn paleis. Hij ligt begraven in de aanpalende Onze-Lieve-Vrouwkerk.
In 1596 wordt het grotendeels vervallen gebouw gekocht door de Spaanse koning Filips IV. Hij schenkt het in 1626 aan Wenceslas Coberger, de stichter van de Bergen van Barmhartigheid in de Spaanse Nederlanden. Het huis van de heren van Gruuthuse wordt een financieel weldadigheidsbureau, bewoond door enige intendanten van deze bank.
Op het einde van de 18de eeuw neemt de familie Moentack er haar intrek. Met hun kinderen en dienstpersoneel blijven zij er wonen tot in de 19de eeuw. Gedurende korte tijd is het herenhuis eigendom van de Burgerlijke Godshuizen, maar in 1874 wordt het verkocht aan het Stadsbestuur van Brugge.
In 1865 besluiten een tiental vrienden een oudheidkundig genootschap op te richten. Onder hen bevinden zich priester-dichter Guido Gezelle, de letterkundige Hugo Verriest en de oudheidkundige W.H. James Weale. Deze 'Société Archéologique' gaat zich toeleggen op het opsporen en verzamelen van allerhande kunst- en oudheidkundige voorwerpen. Vermits hun collectie steeds maar aangroeit, kampt het genootschap snel met plaatsgebrek. Het stadsbestuur beslist om het recent aangekochte Gruuthusepaleis ter beschikking te stellen als onderdak voor de verzamelde collecties.
Het gebouw is echter aan restauratie toe, een opdracht waarmee gestart wordt door Louis Delacenserie in 1883 en die maar liefst twaalf jaar in beslag zal nemen. De bijgebouwen op de binnenkoer worden met de grond gelijk gemaakt. In 1908 volgend de constructies langs de straatzijde. Twee jaar later verrijst het huidige Steen op dezelfde plaats.
Ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de onafhankelijkheid van België wordt in 1905 een grootse historische tentoonstelling ingericht. Het wordt de eerste van een reeks indrukwekkende exposities in Gruuthuse. In 1955 draagt de Société Archéologique het beheer van het museum over aan het stadsbestuur Brugge. Later zal zij het volledig verzameld patrimonium schenken aan de stad.
Tot op heden is Gruuthuse één van de 14 Stedelijke Musea van Brugge. Het maakt deel uit van de groep Bruggemuseum, een nieuwe benaming voor de zes historische locaties die beheerd worden door Musea Brugge: het Belfort, het Stadhuis, het Brugse Vrije, de Onthaalkerk Onze-Lieve-Vrouw, Gruuthuse en Archeologie. In de periode 2004-2010 krijgt elke Bruggemuseumlocatie een nieuwe opstelling, waarbij de geschiedenis van de stad Brugge prominenter aanwezig zal zijn. Voor het Bruggemuseum - Gruuthuse is gekozen voor de invalshoek 'rijkdom versus armoede'. De herinrichting is gepland voor 2007-2008.
Een gekanteld poortgebouw leidt naar de gekasseide binnenplaats. Het paleis van de heren van Gruuthuse is in laatgotische stijl opgetrokken. Het hoofdgebouw met trapgevel heeft een fraaie toegang, waarop het devies van Lodewijk van Gruuthuse duidelijk aanwezig is: 'Plus est en vous'. De monumentale oostgevel aan de Reie dateert uit 1425. In de westgevel bevindt zich de bidtribune die Lodewijk van Gruuthuse liet bouwen als verbinding met de Onze-Lieve-Vrouwekerk.
De vertrekken zijn in gotische, renaissance en barokstijl ingericht. De hal bewaart een fraaie trap; in de Erezaal bevindt zich en monumentale schouw. De oude keuken met grote schouw en de bidkapel behielden hun oorspronkelijk uitzicht.
Gruuthuse herbergt allerhande voorwerpen: van een guillotine en wapens tot eeuwenoud meubilair en keukengerei. De meest alledaagse maar ook bizarre voorwerpen verwijzen naar het leven tussen de 15de en de 19de eeuw.
|
