Book, A Room - Frank Depoorter & Lore Rabaut

Een publicatie, een installatie en een atelier, alle drie maken ze deel uit van Book, A Room, een project dat voortvloeit uit een onderzoek dat sinds begin 2009 door Frank Depoorter en Lore Rabaut gevoerd wordt. Aanleiding tot dit onderzoek is de objectieve en subjectieve beleving van een (tentoonstellings)ruimte, een plek waar kunst getoond wordt, waar ontmoetingen plaatsvinden… in dit geval de Witte Zaal. Book, A Room is hierin geen eindpunt maar veeleer een stand van zaken of dwarsdoorsnede van een ‘gelaagd’ en veelzijdig onderzoek.

De Witte Zaal is hoofdrolspeler in dit complexe verhaal, althans in haar meest objectieve vorm: de formele, in lijnen en afmetingen geabstraheerde ruimte… het grondplan. Dit grondplan diende als vertrekpunt voor verder onderzoek. Gewoonlijk leest men eerst het tweedimensionale grondplan om dit vervolgens ruimtelijk te interpreteren. Ondanks hun vertrouwdheid met de Witte Zaal (de fysieke ruimte), maakten Frank Depoorter en Lore Rabaut de oefening om zich louter en alleen te baseren op het grondplan. Dit plan werd ‘gedeconstrueerd’, de bouwstenen ervan tot nieuwe tekeningen en maquettes samengebracht, wat resulteerde in een stroom van nieuwe grondplannen, nieuwe ruimtes…de herinnering aan het oorspronkelijke nog enigszins zichtbaar, maar niet langer noodzakelijk... Vergelijk het met het creëren van muziek: “Het vreemde aan noten is de omzetting naar klanken die vluchtig en snel aan ons voorbijgaan. Muziek is er altijd ‘even’ geweest. Ofwel onthoud je het lied en zing je het in je hoofd, ofwel blijf je het continue ‘herspelen’. Wat is het verschil?” (Lore Rabaut, december 2009) Net als muzieknoten, onttrokken aan hun notenbalk, werden de lijnen van het grondplan van Witte Zaal ontbonden en opnieuw inzetbaar. Dit proces leidde tot nieuwe, tijdelijke en onbestemde ‘ruimtes’ die vanuit een subjectieve impuls gecreëerd werden: ‘mogelijke’ interpretaties, verbonden aan het moment waarop ze ontstaan zijn.

Book, A Room presenteert zich als een triptiek. Eerst en vooral is er de publicatie die de nieuwe, mentale en anonieme ruimtes archiveert. Aan de hand van zwart-wit beelden krijg je als lezer een resem visuele mogelijkheden voorgeschoteld die nog maar weinig met de vertrouwde ‘ruimtelijkheid’ van Witte Zaal te maken hebben. Belangrijk hierbij is de notie van ‘eindigheid’, in die zin dat er een ‘selectie’ werd gemaakt uit mogelijke mentale ruimtes van Witte Zaal. Het boek – als format – legt een dergelijk criterium van ‘eindigheid’ op, maar benadrukt tegelijk de oneindigheid aan mogelijkheden. Het benadrukt de onmogelijkheid om dit onderzoek naar een eindpunt te voeren. Begin en einde zijn irrelevant geworden, het ene beeld vloeit niet alleen voort uit het andere maar loopt er zelfs in over, zonder rationele of uitlegbare parameters.

In dat opzicht is Book, A Room als installatie evenmin een eindpunt te noemen. Naast de publicatie keren Frank Depoorter en Lore Rabaut terug naar de fysieke ruimte van Witte Zaal. Het mentale proces dat in de publicatie geïllustreerd staat, wordt fysiek tastbaar in een ruimtelijke sculptuur. De installatie is tegelijk sculptuur als maquette, maar dan op schaal 1/1. De architecturale condities van de ruimte worden ontwricht waardoor de vertrouwde ‘beleving’ op losse schroeven komt te staan. Deze transformatie biedt de toeschouwer een nieuw kader, van waaruit de ruimte en de inhoud van het boek zowel mentaal als fysiek (be)leefbaar worden. De Witte Zaal wordt het archief, de bibliotheek van zichzelf.

Het derde luik binnen dit project is het atelier dat gedurende een klein jaar door beide kunstenaars in beslag werd genomen en als fysiek denkkader diende. Daar werden tekeningen ontrafeld, maquettes gevormd en gefotografeerd… In het atelier werd duidelijk hoe ‘relatief’ de aanwezigheid in de feitelijke ruimte is om tot de uitwerking van een project als Book, A Room te komen. Het atelier was het epicentrum van het onderzoek, de Witte Zaal werd herleid tot grondplan en mentaal getransporteerd naar het atelier. Het atelier werd de Witte Zaal. Gedurende de tentoonstelling zal ook het atelier toegankelijk zijn, doch zonder de zichtbaar aanwezige ‘getuigenissen’ van dit proces. Foto’s, maquettes, tekeningen… alle rekwisieten worden in een kist verzameld. Hun aanwezigheid is voelbaar, maar dwingt de toeschouwer om toevlucht te zoeken tot de publicatie.

Book, A Room grijpt Witte Zaal aan als fysieke ruimte om in de eerste plaats vragen te stellen naar ruimtelijkheid. De tentoonstellingsruimte kent een geschiedenis die kan worden naverteld aan de hand van wisselende tentoonstellingen die allemaal – de ene al radicaler dan de andere – een ingreep op de ruimte teweeg brachten. Kunst laat geen enkele ruimte onberoerd, maar wat gebeurt er als de ruimte zelf tot onderwerp van kunst verheven wordt? Book, A Room – het atelier, de installatie en de publicatie – verbeeldt deels de historiek van een ruimte maar biedt tegelijk tal van alternatieven aan. Het stemt de t