Amerikaanse en Zuid-Amerikaanse kamermuziek

Als we van Amerikaanse muziek spreken, gaat het dan om meer dan een geografische aanduiding? Kunnen we even zinvol over Amerikaanse muziek spreken als over Duitse, Italiaanse of Russische? Wat de negentiende eeuw betreft, lijkt het antwoord ontkennend. In Boston en New York, snel groeiende metropolen, wilde het publiek, op zoek naar standing, muziek made in Europe. Het vooruitzicht van succes en harde dollars verleidde menig virtuoos tot de grote oversteek, en om de harten van de Amerikanen te winnen mocht er nu en dan ook water in de muzikale wijn. Henri Vieuxtemps, de grote violist uit Verviers, componeerde voor de gelegenheid variaties op Yankee Doodle en werd door het publiek op handen gedragen. In de kolonistenwereld van Latijns Amerika zien we een vergelijkbaar beeld. Buenos Aires wilde graag Parijs zijn, al waren het de talrijke migranten uit Italië die hun stempel drukten op het muziekleven.

Een origineel geluid kon Amerika pas laten horen toen het de hand van de Oude Wereld durfde los te laten. In Amerika ontbrak het niet aan muzikale goudaders. De hoeders van die schatten waren echter de uitgebuite en sociaal gemarginaliseerde groepen. Jazz is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de slavernij en emancipatie van de zwarten in de USA. Of neem de tango. Die wonderlijke, zinnenprikkelende dans, vaak in één adem genoemd met Argentinië, heeft zijn wortels in Centraal-Afrika. Opnieuw een verhaal met negerslaven in de hoofdrol. En dan is er de muziek van de Indianen. Villa-Lobos in Brazilië trok het oerwoud in, waar klankwerelden van een onvermoede rijkdom voor hem opengingen.

De wederzijdse bevruchting van de meest diverse culturen en tradities, daarin schuilt de uniciteit van Amerika, die grote smeltkroes met zijn chaotische, lawaaierige miljoenensteden. Maar Amerika is ook natuur. De onmetelijke, dichte wouden, de canyons, de evenaarszon. Is het waar, stelde een filosoof zich de vraag, dat elke waardevolle muzikale expressie een fundamentele natuurlijke inspiratie nodig heeft om authentiek te zijn? Zo ja, dan moest in Amerika wel grote muziek geboren worden. Minder gepolijst, maar vaak eerlijk en van een grote zeggingskracht.